Niezmiennie pierwszy krąg

Kompozycja Pat Matheny Group – First Circle [1984] tak chętnie wykonywana przez innych artystów, funkcjonuje w obiegu jazzowym jako punkt odniesienia, przykład instrumentalnej dyscypliny oraz modelowej równowagi między liryzmem a konstrukcyjną złożonością. Tytuł sugeruje powrót do źródła, inaugurację wędrówki i zamknięcie pełnego cyklu. Charakter utworu przybiera formę muzycznej podróży zachowującej autorski podpis: elegancję brzmienia, uporządkowaną architekturę napięć i zespołową narrację. Każdy akord pozostaje ze słuchaczem dłużej, niż wynikałoby z czasu trwania taktu, a struktura utworu przybiera niemal edukacyjną postać – melodia zatacza koło ze zmiennym ciężarem emocjonalnym, rytm zyskuje zróżnicowaną sprężystość, a istota aranżacyjnych zawiłości staje się w pełni czytelna dopiero po wielokrotnym przesłuchaniu całego nagrania. 

First Circle wykonywany indywidualnie lub w nietypowym składzie wzmacnia wrażenie, że muzyka rozwija kilka motywów jednocześnie. Wokalne i gitarowe prowadzenie melodii zachowuje bliskość języka mówionego. Frazy układają się w zdania, które mają swoją składnię i wewnętrzną logikę. Równocześnie rytm podtrzymuje światło utworu: fortepian wzmacnia perkusyjny napęd, bas porządkuje grawitację, a warstwy harmoniczne z wyprzedzeniem informują o kierunku podróży. 

First Circle można czytać na wiele sposobów. Łatwo tu o efekt uproszczenia, co skrzętnie wykorzystują artyści przemycający własne interpretacje. Jeśli porównać różne wykonania First Circle, ucho słuchacza szybko wychwyci różnice w podejściu do materii utworu. Część muzyków gra główny motyw jak znak rozpoznawczy, prowadząc nagranie w stronę demonstracji technicznej. Inni traktują kompozycję jak pretekst do bardziej swobodnej improwizacji, kładąc nacisk na uduchowioną warstwę wokalną uzupełnioną starannie uchwyconym akompaniamentem gitary. Jeszcze inni z oszałamiającą precyzją starają się odtworzyć każdą ścieżkę instrumentalną i każdy detal utworu. 

Wartość First Circle wzmacnia fakt, że kompozycja stała się wspólną walutą wielu interpretatorów. Artyści często wracają do nagrania, ponieważ oferuje wiarygodne ramy dla podkreślenia własnego stylu i technicznych umiejętności. Pat Matheny Group w tej wielogłosowej tradycji pozostaje punktem odniesienia dzięki spójności brzmieniowej oraz dojrzałej relacji między rolą zespołu a rolą solisty. Oryginalne wykonanie brzmi jak rozmowa zażyłych przyjaciół, w której wszyscy uczestnicy mają świadomość własnego wkładu, zachowują wzajemny szacunek i potrafią przemówić wspólnym językiem. Taki sposób myślenia o pracy zespołowej oczarował kilka pokoleń słuchaczy, zapewniając First Circle trwałość ponadczasową.

Pat Metheny Group – First Circle

ECM, 1984

Foto: Instagram Art